ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਲਈ ਲੱਖਾਂ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁਰਬਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਗੁਲਾਮੀ ਵੱਲ ਜਾ ਰਹੇ ਹਾਂ

ਹਰਬੰਸ ਸਿਘ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਪ੍ਰੈੱਸ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਸਾਂਝਾ ਕੀਤਾ ਉਨ੍ਹਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ, ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕ ਚੁਣੌਤੀਆਂ। ਇਹ ਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤਿਆਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਕ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਤੱਥਾਂ ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਨਜ਼ਰੀਆ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੱਥਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ (2025-26 ਤੱਕ) ਭਾਰਤ ਅਜੇ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਤੇਜ਼ ਵਧ ਰਹੀ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ। GDP ਵਾਧਾ 6.5-7.6% ਆਸਪਾਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਘਰੇਲੂ ਮੰਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੈ, ਇਨਫਲੇਸ਼ਨ ਘੱਟ (ਲਗਭਗ 2-4%)। ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰੀ ਚੁਣੌਤੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਯੁਵਕਾਂ ਵਿੱਚ। ਪਰ ਇਹ ਗੁਲਾਮੀ ਵਾਲੀ ਸਥਿਤੀ ਨਹੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ 5ਵੀਂ-6ਵੀਂ ਵੱਡੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਹੈ। ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ: Transparency International ਦੇ 2025 CPI ਵਿੱਚ ਸਕੋਰ 39/100, ਰੈਂਕ 91/182। ਇਹ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਵਤਖੋਰੀ ਅਜੇ ਵੀ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਘੱਟ ਲੈਵਲ ਤੇ। ਅਪਰਾਧ ਅਤੇ ਕਤਲ: ਮਰਡਰ ਰੇਟ ਲਗਭਗ 2 ਪ੍ਰਤੀ ਲੱਖ ਵਸਨੀਕ ਹੈ (ਵਿਸ਼ਵ ਔਸਤ ਤੋਂ ਘੱਟ)। ਕੁੱਲ ਕ੍ਰਾਈਮ ਰੇਟ ਵੱਧ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਰਿਪੋਰਟਿੰਗ ਵਧੀ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਜਗ੍ਹਾ ਚਾਰਜਸ਼ੀਟ ਰੇਟ ਵੀ ਵਧਿਆ ਹੈ।ਲੋਕਤੰਤਰ: ਚੋਣਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਵੋਟਰ ਟਰਨਆਉਟ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਪਰ ਧ੍ਰੁਵੀਕਰਨ, ਮੀਡੀਆ ਬਾਇਆਸ ਅਤੇ ਇੰਸਟੀਟਿਊਸ਼ਨਾਂ ਉੱਤੇ ਦਬਾਅ ਦੀਆਂ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਠੀਕ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤਰੱਕੀ ਵੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਲੀਡਰ ਆਪਸੀ ਬਦਨਾਮੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੰਮੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ (ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਹੈਲਥ, ਰੁਜ਼ਗਾਰ, ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਰੀ ਰਿਫਾਰਮ) ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਘੱਟ। ਵੱਡੀ ਤਬਦੀਲੀ ਸਰਕਾਰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਉਸਦਾ ਆਧਾਰ ਲੋਕ ਹਨ। ਇਹ ਕੰਮ ਲੰਮਾ ਹੈ ਪਰ ਅਸਰਦਾਰ: 1. ਵੋਟ ਬੁੱਧੀਮਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਓ: ਘੋਸ਼ਣਾਵਾਂ ਨਾ, ਪਰਫਾਰਮੈਂਸ ਵੇਖੋ (ਪਿਛਲੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਗਾਰ, ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ, ਲਾਅ ਐਂਡ ਆਰਡਰ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਉੱਤੇ ਕੰਮ)। ਲੋਕਲ ਚੋਣਾਂ (ਪੰਚਾਇਤ, ਮਿਊਨਿਸਪਲ) ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵੋਟਰ ਲਿਸਟ ਸਾਫ਼ ਰੱਖਣ ਅਤੇ ਧਾਂਧਲੀ ਰੋਕਣ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਓ।
2. ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਖਿਲਾਫ਼: RTI (Right to Information) ਵਾਪਰੋ। ਲੋਕਲ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਮੰਗੋ। ਰਿਸ਼ਵਤ ਮੰਗੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ e-governance ਪਲੇਟਫਾਰਮ (ਜਿਵੇਂ DBT, Aadhaar-linked ਸੇਵਾਵਾਂ) ਵਰਤੋ ਅਤੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਕਰੋ (CVC, Lokpal, ਅਪ ਰਾਜਪਾਲ ਪੋਰਟਲ)। ਟੈਕਸ ਭਰੋ ਅਤੇ ਬਿਲ ਲਓ ਬਲੈਕ ਮਨੀ ਘੱਟ ਕਰੋ।
3. ਆਪਣੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਤਬਦੀਲੀ ਲਿਆਓ: ਐਜੂਕੇਸ਼ਨ ਅਤੇ ਸਕਿੱਲ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ: ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਾਲੀਮ ਦਿਓ, ਯੁਵਕਾਂ ਨੂੰ ਵੋਕੇਸ਼ਨਲ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰੋ। ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਵਿੱਚ ਭਾਗ ਲਓ ਲੋਕਲ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ (ਗਲੀਆਂ, ਪਾਣੀ, ਸਫਾਈ) ਉੱਤੇ ਗਰੁੱਪ ਬਣਾ ਕੇ ਮਿਊਨਿਸਪਲਿਟੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹੱਲ ਕਰੋ। ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵੀਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਤੱਥ ਚੈੱਕ ਕਰੋ।4. ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਲਈ: ਇੰਸਟੀਟਿਊਸ਼ਨਲ ਰਿਫਾਰਮ: ਜੁਡੀਸ਼ੀਅਰੀ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਕਮਿਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਸੁਧਾਰ ਲਈ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਾਓ (ਪੀਟੀਸ਼ਨ, ਕੈਂਪੇਨ)। ਆਰਥਿਕ: ਰੁਜ਼ਗਾਰ-ਉਤਪਾਦਕ ਨੀਤੀਆਂ (ਮੈਨੂਫੈਕਚਰਿੰਗ, ਐਗਰੀ ਰਿਫਾਰਮ, ਈਜ਼ ਆਫ਼ ਡੂਇੰਗ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ) ਲਈ ਸਮਰਥਨ ਦਿਓ। ਪੁਲਿਸ ਰਿਫਾਰਮ: ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਅਤੇ ਆਧੁਨਿਕ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਬੋਲੋ।
5. ਲੰਮੀ ਰਣਨੀਤੀ: ਸਿਵਲ ਸੋਸਾਇਟੀ, NGO ਜਾਂ ਸਥਾਨਕ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜੋ ਜੋ ਟ੍ਰਾਂਸਪਰੈਂਸੀ ਅਤੇ ਅਕਾਊਂਟੇਬਿਲਟੀ ਉੱਤੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੀਆਂ ਔਲਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਅਤੇ ਰਾਸ਼ਟਰ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰੋ ਇਹੀ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਹੱਲ ਹੈ। ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਭਾਗ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸਾਹਿਤ ਕਰੋ ਜੋ ਸੇਵਾ ਨਾ ਕੇ ਪਾਵਰ ਲਈ ਨਾ ਆਉਣ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ: ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਦਲਣ ਲਈ ਨਿਰਾਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਲੀਡਰ ਆਪਸੀ ਲੜਾਈ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਮੁੱਦਿਆਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਵਾਬਦੇਹ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਇਲਾਕੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰੋ ਇੱਕ ਇਮਾਨਦਾਰ ਵੋਟਰ, ਜਾਗਰੂਕ ਨਾਗਰਿਕ ਅਤੇ ਚੰਗਾ ਇਨਸਾਨ ਬਣ ਕੇ।ਉਮੀਦ ਰੱਖੋ, ਪਰ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰੋ।
ਹਰਬੰਸ ਸਿੰਘ, ਸਲਾਹਕਾਰ
ਸ਼ਹੀਦ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਪੰਜਾਬ +918054400953