स्वरयात्रेचा अंत: भारतीय संगीताचा 'आशा'दीप मालवला

​प्रतिनिधी: मयूर कासार, रावेर
​भारतीय संगीत क्षेत्रातील एक अढळ ध्रुवतारा आणि आपल्या जादूई आवाजाने कोट्यवधी रसिकांच्या मनावर सात दशकांहून अधिक काळ अधिराज्य गाजवणाऱ्या ज्येष्ठ पार्श्वगायिका आशा भोसले यांचे निधन झाले. त्यांच्या जाण्याने भारतीय संगीत सृष्टीतील एक देदीप्यमान आणि अष्टपैलू स्वर निदनिस्त झाला असून, अवघा देश आज शोकसागरात बुडाला आहे.
​स्वरांचे अष्टपैलू लेणे
​आशाताईंचा आवाज म्हणजे ऊर्जेचा अखंड स्रोत होता. शास्त्रीय संगीत, सुगम संगीत, लावणी, गझल ते अगदी पाश्चात्य धाटणीची 'पॉप' गाणी अशा सर्व प्रकारांत त्यांनी आपली मोहोर उमटवली. संगीतातील कोणताही प्रकार असो, आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण हरकती आणि नजाकतीने त्यांनी प्रत्येक गाण्याला अजरामर केले. त्यांच्या आवाजातील तोच खेळकरपणा आणि तीच आर्तता आज कायमची शांत झाली आहे.
​संघर्ष आणि यशाचे शिखर
​आशाताईंचा प्रवास सोपा नव्हता. दिग्गज अशा दीदींच्या (लता मंगेशकर) सावलीतून स्वतःची स्वतंत्र ओळख निर्माण करणे हे मोठे आव्हान होते. परंतु, आपल्या अफाट मेहनतीने आणि वेगळ्या शैलीने त्यांनी 'आशा भोसले' नावाचे एक स्वतंत्र साम्राज्य उभे केले. आर.डी. बर्मन, ओ.पी. नय्यर यांसारख्या संगीतकारांच्या तालावर त्यांनी दिलेली गाणी आजही तितकीच टवटवीत वाटतात.
​मराठी मातीशी घट्ट नाते
​मराठी रसिकांसाठी तर आशाताई म्हणजे घरातीलच एक सदस्य होत्या. त्यांनी गायलेली भावगीते आणि लावण्या हा महाराष्ट्राचा सांस्कृतिक ठेवा आहे. "बुगडी माझी सांडली गं" मधील नखरा असो किंवा "मागे उभा मंगेश" मधील भक्ती, प्रत्येक सुरातून त्यांनी मराठी माणसाच्या मनाला साद घातली.
​एक न भरून निघणारी पोकळी
​'पद्मविभूषण' आणि 'दादासाहेब फाळके' पुरस्काराने सन्मानित झालेल्या आशाताईंचे जाणे ही केवळ एका गायिकेची एक्झिट नाही, तर एका प्रगल्भ युगाचा अंत आहे. त्यांचा हसरा चेहरा, मिश्किल स्वभाव आणि गाण्याप्रती असलेली त्यांची निष्ठा सदैव स्मरणात राहील.
​"स्वर ओठांतून उमटतात, पण ते काळजाला भिडतात," हे आशाताईंनी आयुष्यभर आपल्या गायकीतून सिद्ध केले. आज तो काळजाला भिडणारा आवाज जरी मौन झाला असला, तरी त्यांच्या गाण्यांच्या रूपाने त्या चिरंतन आपल्यातच राहतील.
​स्वरसम्राज्ञी आशा भोसले यांना भावपूर्ण श्रद्धांजली!