ସଭ୍ୟତାର ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ ଭାରତ: ପରିଚୟ, ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା ଓ ପରମ ଧର୍ମର ଆହ୍ୱାନ

ସଭ୍ୟତାର ସନ୍ଧିକ୍ଷଣରେ ଭାରତ : ପରିଚୟ, ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା ଓ ପରମ ଧର୍ମର ଆହ୍ୱାନ !

ଭାରତ କେବଳ ଏକ ଦେଶ ନୁହେଁ—ଏହା ଏକ ଅନାଦି ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରବାହ। ଏହି ପ୍ରବାହରେ ନ ଥିଲା କୌଣସି କଠୋର ସୀମା, ନ ଥିଲା ରାଜନୈତିକ ଆବରଣ; ଥିଲା କେବଳ ସଂସ୍କୃତିର ସୂତ୍ର, ଧର୍ମର ଧ୍ୱନି ଓ ଆତ୍ମାର ଏକତା।

ଗଙ୍ଗାରୁ ଗୋଦାବରୀ, କାଶ୍ମିର ରୁ କନ୍ୟାକୁମାରୀ—ଏହି ଭୂମି ଏକ ଅଦୃଶ୍ୟ ସୂତ୍ରରେ ବନ୍ଧା ଥିଲା। ରାମାୟଣ ଓ ମହାଭାରତ କେବଳ ମାତ୍ର କାହାଣୀ ନୁହେଁ, ଏହି ସଦଗ୍ରଂଥ ହେଉଛନ୍ତି ଏକ ଜୀବନ ଦର୍ଶନ, ଯେଉଁଥିରେ ମଣିଷ ନିଜକୁ ଓ ସମାଜକୁ ବୁଝିବାର ପଥ ପାଉଥିଲା।

କିନ୍ତୁ କାଳର ପରିଣତିରେ ଏହି ସାମ୍ୟ ଭଙ୍ଗ ହେଲା।
ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧା ର ଦିଗ ବଦଳିବାକୁ ଲାଗିଲା।
ନୂଆ ନୂଆ ଢଙ୍ଗରେ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ନୂଆ ନୂଆ
କାହାଣୀ ସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ସଂସ୍କାର ନାମରେ
ନୂତନ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ମାର୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା।

ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯାହା ଗୁଣ ଓ କର୍ମର ଉପରେ ନିର୍ମିତ ଥିଲା, ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କ୍ରମେ ଜାତିର କଠୋର ବୃତ୍ତରେ ପରିଣତ ହେଲା। ମଣିଷ ନିଜ ଗୁଣରୁ ନୁହେଁ, ଜନ୍ମରୁ ପରିଚିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ରୂପାନ୍ତରଣ ସମାଜରେ ଅସମତା ଓ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାର ବୀଜ ରୋପଣ କଲା।

ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଏହି ଅସମତାକୁ ସଂଶୋଧନ କରିବା ପାଇଁ ଆରକ୍ଷଣ ନୀତି ଆଣାଗଲା। ଏହା ଅନେକଙ୍କୁ ଉତ୍ଥାନର ପଥ ଦେଇଛି—ଏହା ସତ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ସମୟ ସହିତ ଏହା ଏକ ନୂତନ ଚର୍ଚ୍ଚାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଛି—ମେରିଟ୍ ଓ ନ୍ୟାୟର ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ କେଉଁଠି?

ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷ୍ୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମାଜର କଥା ଆସେ। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନର ଧାରକ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଆଜି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ସମାଜରେ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଖୋଜୁଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହା କେବଳ ଏକ ସମୁଦାୟର ଦୁଃଖ ନୁହେଁ—ଏହା ସମସ୍ତ ସମାଜର ରୂପାନ୍ତରଣର ଚିହ୍ନ।

ରାଜନୀତି ଏହି ଭିନ୍ନତାକୁ ଆହୁରୀ ଗଭୀର କରିଛି। ଲୋକତନ୍ତ୍ର ଯେଉଁଠି ସମତାର ପଥ ଦେଖାଏ, ସେଠି ଏହା ଭୋଟର ଗଣିତରେ ବିଭାଜନର ରୂପ ନେଉଛି। ଧର୍ମ, ଜାତି, ଭାଷା—ସବୁ ହେଉଛି ରାଜନୈତିକ ସାଧନ।

ଏହି ସମୟରେ ସନାତନ ଦର୍ଶନ ଆମକୁ ପୁନର୍ବାର ଆହ୍ୱାନ କରେ।

“ଏକମ୍ ସତ୍ୟ”—ସତ୍ୟ ଏକ, ତାହାର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି ଅନେକ।“ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍”—ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଏକ ପରିବାର।

ଏହି ମୂଳ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ଶିଖାଏ ଯେ ପରିଚୟରୁ ବଡ଼ ହେଉଛି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଓ ବିଭାଜନରୁ ବଡ଼ ହେଉଛି ସମନ୍ୱୟ।

ଭାରତର ଭବିଷ୍ୟତ ଏହି ସମନ୍ୱୟରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଯଦି ଆମେ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ସହିତ ମେରିଟ୍‌କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇପାରିବା, ଯଦି ଆମେ ରାଜନୈତିକ ଲାଭରୁ ଉପରେ ଉଠି ସଭ୍ୟତାର ମୂଳ୍ୟକୁ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବା—ତେବେ ଏହି ଦେଶ ପୁନର୍ବାର ଏକ ନୂତନ ଦିଗ ଦେଖାଇପାରିବ।

ନଚେତ୍, ଆମେ ନିଜେ ନିଜ ସୃଷ୍ଟିତ ବିଭାଜନରେ ହାରିଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ସମୟ ଆସିଛି—ନିଜକୁ ପଚାରିବାର,ନିଜକୁ ବୁଝିବାର,ଓ ନିଜକୁ ପୁନଃ ଗଢ଼ିବାର।

ଏହି ହେଉଛି ଭାରତର ସତ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା।
ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଆମର ଗର୍ବ।

—ସୁବାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ଦାଶ,
ସିଭିକଲେନ୍ସ, ସମ୍ପାଦକୀୟ ଭାବନା।