5 વર્ષ સુધી મિસાઈલ બંધ, યુરેનિયમ ઝીરો! Ceasefire માટે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની શરતો સામે ઈરાને માંગ્યું વળતર

New Delhi: મિડલ ઈસ્ટ (Middle East) માં ચાલી રહેલા ભીષણ યુદ્ધ વચ્ચે એક મોટા સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ (Donald Trump) ઈરાન સાથે શાંતિ વાર્તા (Peace Talks) કરવા અંગે ગંભીરતાથી વિચારી રહ્યા છે. જોકે, આ યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) માટે અમેરિકાએ અત્યંત આકરી શરતો (Strict Conditions) મૂકી છે, જેની સામે ઈરાને પણ વળતર (Compensation) અને સુરક્ષાની ગેરંટી (Security Guarantee) ની માંગ કરી છે.

અમેરિકાની આકરી શરતો

એક્સિઓસ (Axios) ના અહેવાલ મુજબ, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રમાં શાંતિ પ્રક્રિયાની શરૂઆતી યોજનાની આગેવાની જેરેડ કુશ્નર (Jared Kushner) અને સ્ટીવ વિટકોફ (Steve Witkoff) કરી રહ્યા છે. અમેરિકાએ યુદ્ધ રોકવા માટે નીચે મુજબની શરતો મૂકી છે:

મિસાઈલ પ્રોગ્રામ પર પ્રતિબંધ (Missile Program Ban): ઈરાન આગામી 5 વર્ષ સુધી કોઈપણ મિસાઈલ પરીક્ષણ કે કાર્યક્રમ નહીં કરે.

શૂન્ય યુરેનિયમ (Zero Uranium Enrichment): ઈરાન યુરેનિયમ સંવર્ધન તાત્કાલિક ધોરણે શૂન્ય (Zero) કરી દે.

પરમાણુ કેન્દ્રો બંધ (Nuclear Sites Shutdown): ઈરાન પોતાના તમામ મુખ્ય પરમાણુ કેન્દ્રોને કાયમી ધોરણે બંધ કરે.

પ્રોક્સી સંગઠનોને ટેકો બંધ (Stop Funding Proxies): હિઝબુલ્લાહ (Hezbollah), હુથી (Houthis) અને હમાસ (Hamas) જેવા સંગઠનોને આર્થિક અને સૈન્ય મદદ આપવાનું બંધ કરે.

ઈરાનની વળતી શરતો (Iran's Counter-Demands)

બીજી તરફ, ઈરાન પણ નમતું જોખવા તૈયાર નથી. ઈરાને અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ સામે વાર્તાની ટેબલ પર આવવા માટે આ શરતો મૂકી છે:

યુદ્ધમાં થયેલા ભારે નુકસાનનું આર્થિક વળતર
ભવિષ્યમાં તેમના પર કોઈપણ પ્રકારનો હુમલો નહીં થાય તેની લેખિત ગેરંટી (Non-aggression Guarantee) આપવામાં આવે.
અમેરિકા દ્વારા ફ્રીઝ કરવામાં આવેલી ઈરાનની સંપત્તિઓ (Frozen Assets) મુક્ત કરવામાં આવે.
ટ્રમ્પે ઈરાનની આ વળતરની માંગને 'નોન-સ્ટાર્ટર' (Non-starter) ગણાવીને ફગાવી દીધી છે, જોકે તેઓ ઈરાનની જપ્ત કરાયેલી સંપત્તિઓ પરત કરવા અંગે વિચારી રહ્યા છે.

મધ્યસ્થી દેશોની ભૂમિકા (Role of Mediators)

હાલમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે કોઈ સીધી વાતચીત (Direct Talks) થઈ રહી નથી. પરંતુ ઈજિપ્ત (Egypt), કતાર (Qatar) અને બ્રિટન (UK) પડદા પાછળ મધ્યસ્થી (Mediation) તરીકે સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. અમેરિકા આ વાટાઘાટો માટે કતાર પર વધુ ભરોસો મૂકી રહ્યું છે. રાજદ્વારી નિષ્ણાતો (Diplomatic Experts) ના મતે, હજુ આ યુદ્ધ ૨ થી ૩ અઠવાડિયા સુધી ખેંચાઈ શકે છે, પરંતુ શાંતિ માટેની કૂટનીતિની જમીન (Groundwork for Diplomacy) તૈયાર થવા લાગી છે.