माधवपुर मेला पोरबंदर गुजरात

માધવપુર

ગુજરાત

આધ્યાત્મિક | સંગીત | ઋતુ | રસોઈ | રમતગમત અને સાહસ | પ્રદર્શનો અને પ્રદર્શનો

શ્રી કૃષ્ણના જીવનની સૌથી યાદગાર ઘટનાઓમાંની એક જે તેમને પ્રેમના દેવતા તરીકે રજૂ કરે છે તે છે દેવી રુકમણિ સાથેનો તેમનો લગ્ન. કૃષ્ણની પત્ની રુકમણિ તેમના રાજ્ય 'વિદર્ભ' (આજના અરુણાચલ પ્રદેશ) પર શાસન કરનારા સુપ્રસિદ્ધ રાજા ભીષ્મકની પુત્રી હતી. રુકમણિ કૃષ્ણને ખૂબ પ્રેમ કરતી હતી અને તેમની સાથે લગ્ન કરવા માટે મજબૂર હતી. પરંતુ કૃષ્ણ પ્રત્યે અણગમો ધરાવતા તેના ભાઈએ તેણીને શિશુપાલ સાથે લગ્ન કરવા દબાણ કર્યું. રુકમણિએ વિરોધ કર્યો પરંતુ જ્યારે તેના પિતા પણ સંમત થયા અને તેના ભાઈના નિર્ણયને ટેકો આપ્યો, ત્યારે તેણીએ કૃષ્ણને પરિસ્થિતિમાંથી બચાવવા માટે એક પત્ર લખ્યો અને જો તે ન આવે તો આમરણાંત ઉપવાસની જાહેરાત કરી. તે પત્રને પ્રેમના ઇતિહાસમાં પ્રથમ પ્રેમ પત્ર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. સેંકડો રાજાઓની હાજરીમાં શિશુપાલ સાથેના તેના લગ્નના દિવસે, કૃષ્ણ તેના ભાઈ બલરામની મદદથી રુકમણિને વિદર્ભથી લઈ જાય છે અને લગ્ન કરે છે. પોરબંદર (આજના સમયમાં) નજીક દ્વારિકા નજીક દરિયા કિનારે માધવપુર ખાતે દેવી રુકમણી. પ્રેમની આ અમર ઘટના શ્રી કૃષ્ણ, દેવી રુકમણી અને અરુણાચલ પ્રદેશથી ગુજરાત પહોંચવા માટે તેમણે કરેલી યાત્રાની યાદમાં માધવપુરમાં એક ઉત્સવ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આ વાર્ષિક મેળો 'રામ નવમી' ના દિવસે શરૂ થતા માધવપુર ગામમાં પાંચ દિવસનો કાર્યક્રમ છે. એક રંગબેરંગી રથને તેમાં મૂકેલી કૃષ્ણની મૂર્તિથી શણગારવામાં આવે છે, જે ગામને આનંદ અને ઉલ્લાસથી પરિક્રમા કરે છે. લોકો આ પ્રસંગને રંગો અને નૃત્ય સાથે ઉજવે છે. આ મેળાનો સૌથી સારો ભાગ એ છે કે, સમય જતાં અને લોકોના પ્રયત્નોથી તે વિકસિત થતો રહે છે. તેના પરંપરાગત અને ધાર્મિક મહત્વ સાથે સમાધાન કર્યા વિના, તે હવે ભારતના પૂર્વ અને પશ્ચિમ ભાગોની સંસ્કૃતિઓને પણ મિશ્રિત કરે છે. આવા મિશ્રણ દેશના અન્ય ભાગો માટે પણ 'એક ભારત શ્રેષ્ઠ ભારત'નું સાચું ઉદાહરણ રજૂ કરે છે. ગુજરાતની કલા અને હસ્તકલા અને અરુણાચલ પ્રદેશ, મણિપુર અને અન્ય પૂર્વોત્તર રાજ્યોના હાથવણાટ, હસ્તકલા ઉત્પાદનોનું પ્રદર્શન અને વેચાણ આ કાર્યક્રમનો પ્રિય ભાગ છે. સંસ્કૃતિ મંત્રાલયની વિવિધ સંસ્થાઓ દ્વારા કૃષ્ણ અને રૂકમણિ પરનું વિઝ્યુઅલ આર્ટ પ્રદર્શન પણ આ મેળાના મુલાકાતીઓનું મુખ્ય આકર્ષણ રહ્યું છે. દર વર્ષે આ અઠવાડિયા લાંબા મેળામાં ઘણા નવા અને સમકાલીન વિચારો ઉમેરવામાં આવે છે જે કૃષ્ણ-રુકમણિને આ અદ્ભુત કાર્યક્રમનું કેન્દ્ર બનાવે છે. આ મેળાની મુલાકાત લેવી શા માટે જરૂરી છે: આ અઠવાડિયા લાંબો મેળો એક દુર્લભ સંયોજન છે જ્યાં બે અલગ અલગ પ્રદેશો એક થાય છે અને પ્રેમ ઉપરાંત સંસ્કૃતિ અને કલાનું આદાન-પ્રદાન કરે છે. આ મેળો ખરા અર્થમાં 'એક ભારત શ્રેષ્ઠ ભારત' ઉજવે છે. એક જગ્યાએ ભેગા થયેલા ઘણા કૃષ્ણ પ્રેમીઓ અને કૃષ્ણ ભક્તો સાથે ઊર્જાનું આદાન-પ્રદાન ચોક્કસપણે જીવનમાં એક વાર કરવાનો અનુભવ છે. આ એક જ સમયે બે પ્રદેશોની કલા, સંસ્કૃતિ, નૃત્ય અને સંગીતનો પરિચય પણ કરાવે છે; આ વિચાર પોતે જ એટલો આકર્ષક છે કે તે 'માધવ'ની આ ભૂમિ પર કોઈપણ આત્માને આ મેળાનો ભાગ બનવા માટે આમંત્રણ આપે છે.