ପୂର୍ବ ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକର ସାନ୍ତାଳ ଜନଜାତିକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଆଲୋଚନାଚକ୍ର ଅନୁଷ୍ଠିତ।

ପୂର୍ବ ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକର ସାନ୍ତାଳ ଜନଜାତିକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଆଲୋଚନାଚକ୍ର ଅନୁଷ୍ଠିତ

କେନ୍ଦୁଝର, ତା୧୯/୨- କେନ୍ଦୁଝର ସହରର ମଣ୍ଡୁଆସ୍ଥିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସ୍ବେଚ୍ଛାସେବୀ ସଂଗଠନ ଓସ୍କା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ସମ୍ମିଳନୀ କକ୍ଷରେ ସାନ୍ତାଳ ଜନଜାତିକୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଭୂମିକାକୁ ନେଇ ଏକ ଆଲୋଚନାଚକ୍ର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଭୁବନେଶ୍ବରର ସାମ୍ବାଦିକ ମନୋରଞ୍ଜନ ପଣ୍ଡାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଏଵଂ ଓସ୍କାର ସମ୍ପାଦିକା ଧରିତ୍ରୀ ରାଉତଙ୍କ ସଂଯୋଜନାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏହି ଆଲୋଚନାଚକ୍ରରେ ଜନଜାତି ଗବେଷକ ତଥା ଧରଣୀଧର ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଡ଼ା ବିମ୍ବାଧର ବେହେରା, ଜନଜାତି ଗବେଷକ ତଥା ଅକ୍ଷର ଓଡ଼ିଶା କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରତିନିଧି ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ସାହୁ, ଜନଜାତି ଗବେଷକ ତଥା ଧରଣୀଧର ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟର ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗର ସହକାରୀ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ନବଘନ ମଲ୍ଲିକ, ଉତ୍କଳ ସମାଜ, ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶା ବ୍ୟୁରୋ ମୁଖ୍ୟ ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର ସାହୁ, ଅକ୍ଷର ଓଡ଼ିଶା କେନ୍ଦୁଝର ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିନିଧି ରାଜ କିଶୋର ଶତପଥି,ଏଫଇଏସ କେନ୍ଦୁଝର ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅହମ୍ମଦ ସୈଫ୍ ଅମୀର ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗଦେଇ ନିଜର ମୂଲ୍ୟବାନ ମତ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ସରକାରୀ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଭୂମିକା ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଅବସରରେ ଶିକ୍ଷାବିତ୍, ସାମ୍ବାଦିକ, ନୃବିଜ୍ଞାନୀ, ଜନଜାତି ନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଜନଜାତି କଲ୍ୟାଣ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଭୂମିକା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। ଆଜି ସାନ୍ତାଳ ଜନଜାତି ସାମ୍ନା କରୁଥିବା ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କିମ୍ବା ବିକାଶମୂଳକ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ, ଗତ ଦଶନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ସାନ୍ତାଳ ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରତି ସରକାରଙ୍କର ପ୍ରଚାର ପ୍ରୟାସ, ଗଣମାଧ୍ୟମର ପହଞ୍ଚ (ମୁଦ୍ରିତ, ପ୍ରସାରଣ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ) ପରିମାଣ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବା, ଆପଣଙ୍କ ଜ୍ଞାନ ଆଧାରରେ, ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ସାନ୍ତାଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ପ୍ରବେଶ (ମୁଦ୍ରିତ, ରେଡିଓ, ଡିଜିଟାଲ୍, ପାରମ୍ପରିକ)ର ବର୍ତ୍ତମାନର ଦୃଶ୍ୟପଟ, କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଗଣମାଧ୍ୟମ (ମୁଦ୍ରିତ, ରେଡିଓ, ଟେଲିଭିଜନ, ଡିଜିଟାଲ୍, ପାରମ୍ପରିକ) ସାନ୍ତାଳ ଜନସଂଖ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ପହଞ୍ଚୁଛି ଏବଂ କାହିଁକି ଭିତ୍ତିଭୂମିଗତ ବ୍ୟବଧାନ (ଯଥା, ବିଦ୍ୟୁତ୍, ମୋବାଇଲ୍ ସିଗନାଲ, ସାକ୍ଷରତା) ସରକାରୀ ଯୋଗାଯୋଗର ପହଞ୍ଚିବାକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ବିହାର, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ରବେଶରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଆଞ୍ଚଳିକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଅଛି କି ପାରମ୍ପରିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ କିମ୍ବା ଆଦିବାସୀ ଯୋଗାଯୋଗ ଫର୍ମଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ବି ସୂଚନା ପ୍ରସାରଣରେ କିପରି ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଯୋଗାଯୋଗର ପ୍ରଭାବଶାଳୀତା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବା, ସାନ୍ତାଳ ପରି ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପ୍ରମୁଖ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକ (ଯଥା, MGNREGA, ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ, NRHM, ଏକଲବ୍ୟ ମଡେଲ ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଜନଜାତି ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି) ବିଷୟରେ କେତେ ପରିମାଣରେ ସଚେତନ, ସାନ୍ତାଳ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଗଣମାଧ୍ୟମ (ଟିଭି, ରେଡିଓ, ମୋବାଇଲ୍, ପୋଷ୍ଟର) କେତେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାମଲା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅଛି ଯେଉଁଠାରେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସଚେତନତା ପ୍ରୟାସ ପ୍ରଦର୍ଶନୀୟ ଭାବରେ ସଫଳ କିମ୍ବା ବିଫଳ ହୋଇଛି, ଯୋଗାଯୋଗ ଅଭିଯାନ ଡିଜାଇନ୍ କରିବା ସମୟରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକ ଭାଷାଗତ କିମ୍ବା ସାଂସ୍କୃତିକ ସୂକ୍ଷ୍ମତା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭାବରେ ହିସାବ କରେ କି, ସାନ୍ତାଳ ଜନଜାତି ମଧ୍ୟରେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ବ୍ୟବହାର ଢାଞ୍ଚା ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା,ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ କିମ୍ବା ବୟସ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସାନ୍ତାଳ ଜନଜାତିର ଗଣମାଧ୍ୟମ ବ୍ୟବହାର ଅଭ୍ୟାସ, କେଉଁ ଗଣମାଧ୍ୟମ ବିଷୟବସ୍ତୁ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ତାହା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ଭାଷା କ'ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ? ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ବିଷୟବସ୍ତୁ କିମ୍ବା ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାବରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କାହାଣୀ କହିବା ନୀତି କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସଚେତନତାକୁ ଉନ୍ନତ କରିଛି ବୋଲି ସଫଳ ଉଦାହରଣ ଅଛି କି, ସରକାରୀ ନୀତି ସୂଚନାର ପ୍ରବେଶକୁ ସୀମିତ କରୁଥିବା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା କେଉଁ ଭିତ୍ତିଭୂମି କିମ୍ବା ପଦ୍ଧତିଗତ ସୀମାବଦ୍ଧତା ସାନ୍ତାଳ ମାନଙ୍କ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶକୁ ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ କରେ, କେଉଁ ସାମାଜିକ-ସାଂସ୍କୃତିକ କାରଣଗୁଡ଼ିକ (ଯଥା, ପିତୃସତ୍ତ୍ୱ, ସୀମାନ୍ତୀକରଣ, ଆନ୍ତଃପିଢ଼ିଗତ ବ୍ୟବଧାନ) ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ରବେଶ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ, ଏହି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରୟାସକୁ କିପରି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯିବ (ଯଥା, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ରେଡିଓ, ମୋବାଇଲ୍ ସାକ୍ଷରତା ଅଭିଯାନ), ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୋଗାଯୋଗ ଅଭିଯାନ ଯୋଜନା କିମ୍ବା ଆରମ୍ଭ କରିବାରେ କିଛି ବ୍ୟବଧାନ ଅଛି କି, ସଶକ୍ତିକରଣରେ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଭୂମିକା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେବା, ଆଦିବାସୀ ସଶକ୍ତିକରଣ ପାଇଁ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ରସାରର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା, ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ କେଉଁ ନୀତିଗତ ସୁପାରିଶ କରାଯିବା,ନୀତି ଯୋଗାଯୋଗରେ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ, ସାଂସ୍କୃତିକ ନେତା କିମ୍ବା ଯୁବ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବକମାନଙ୍କର ଅଧିକ ସମନ୍ୱୟ ହେବା ଉଚିତ କି? କାହିଁକି କିମ୍ବା କାହିଁକି ନୁହେଁ, ଜନଜାତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟରୁ ମତାମତକୁ ଗଣମାଧ୍ୟମ ରଣନୀତିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ କେଉଁ ଯନ୍ତ୍ରପାତିକୁ ସାଂସ୍ଥାଗତିକ କରାଯାଇପାରିବ, ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜନଜାତି ଯୋଗାଯୋଗ ମଡେଲ କିମ୍ବା ନବସୃଜନର ଉଦାହରଣ (ଭାରତୀୟ କିମ୍ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ), ବର୍ତ୍ତମାନର ନୀତି-ମିଡିଆ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍ ଆଦିବାସୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଭାବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ କେଉଁ ଗବେଷଣା କିମ୍ବା ହସ୍ତକ୍ଷେପ ତୁରନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ, ସାମ୍ବାଦିକ ମାନେଆଉ କିଛି ଅଂଶୀଦାର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି ଯାହା ଏହି ଗବେଷଣାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ମଜବୁତ କରିପାରିବ। ଏହିସବୁ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ସମସ୍ତେ ନିଜ ନିଜର ମତ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।

ଖଣ୍ଡାଧାର ନିଉଜ- ବରିଷ୍ଠ ସାମ୍ବାଦିକ ଦିଲ୍ଲିପ କୁମାର ସାହୁଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ।