"ପାହାଡ଼ର ଗୀତ, ମାଟିର ସ୍ମୃତି କେନ୍ଦୁଝର ଆଦିବାସୀ ସଂସ୍କୃତିର ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଯାତ୍ରା"

*"ପାହାଡ଼ର ଗୀତ, ମାଟିର ସ୍ମୃତି କେନ୍ଦୁଝର ଆଦିବାସୀ ସଂସ୍କୃତିର ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଯାତ୍ରା"*

ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତରମଧ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲା ଅଟେ ଏକ ପାହାଡ଼, ବନ, ପ୍ରାକୃତିକ ନଦୀ ଓ ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧିର ଜୀବନଯାତ୍ରା। ଏଠାରେ ପ୍ରାକ୍ତନ ସମୟରୁ ବସବାସ କରୁଥିବା ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତୀମାନେ କେବଳ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଇତିହାସର ଅଂଶ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହାର ସଂସ୍କୃତିକ ଆତ୍ମା, ଏହାର କଣ୍ଠସ୍ଵର ଓ ଏହାର ହୃଦୟସ୍ପନ୍ଦନ। ଭୂୟାଁ, କୋୟାଙ୍ଗ, ବଣ୍ଡା, ହୋ, ସାବର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନଜାତୀମାନେ ପିଢ଼ୀରୁ ପିଢ଼ୀ ସାହା ଦେଇ ଏଠାରେ ନିଜର ସଂସ୍କାର, ପ୍ରାଚୀନ ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଅବିଚଳ ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ଜୀବନ୍ତ ରଖିଛନ୍ତି।
ତାଙ୍କ ଜୀବନରେ ନା ରହିଛି ଆଧିକ କଳ୍ପନାଗୀତା, ନା ରହିଛି ଲେଖାୟିତ ଇତିହାସ; ତଥାପି ତାଙ୍କର ଗୀତ, ନୃତ୍ୟ, ପର୍ବ, ବାଦ୍ୟ ଓ ପ୍ରକୃତି ମିଶି ଏକ ମହାନ ଜୀବନଶାସ୍ତ୍ର ଲେଖିଦେଇଛି।

ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରାୟତଃ ଆଦିମ ଜନଜାତୀମାନେ ଓଷ୍ଟ୍ରୋ-ଏସିଆଟିକ ଓ ଦ୍ରାବିଡ଼ୀୟ ଧାରାର ପୁରାତନ ନୃଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ସେମାନଙ୍କ ମୂଳ ଚରିତ୍ର ହେଉଛି ଜଙ୍ଗଲ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ
ଚାଷ ଓ ପାହାଡ଼ୀ ଜୀବିକା
ଦେବ-ନୈସର୍ଗିକ ପୂଜା
ସାମୁଦାୟିକ ଜୀବନ
ମୁଖଯ ଇତିହାସ ପ୍ରସାର
ଭୂୟାଁ ଓ କୋୟାଙ୍ଗ ଜାତୀମାନେ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରୁ ପୋଡୁ ଚାଷ (ଝୁମ୍ ଚାଷ) ରେ ପାରଦର୍ଶୀ। ସେହି ଚାଷର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜଙ୍ଗଲ କାଟି, କିଛି ସମୟ ଶୁଷ୍କ କରି, ପରେ ଜାଳି ଚାଷ କରିବା ପ୍ରକୃତିର ଚକ୍ର ଓ ମାଟିର ଶକ୍ତିକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରୁଥିଲା।

ଆଦିବାସୀ ଧର୍ମ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ଆଧାରିତ ନୁହେଁ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପାହାଡ଼ = ପିତୃ
ବନ = ମା
ମାଟି = ଜୀବନ
ଜଳ = ପବିତ୍ରତା
ତାଙ୍କ “ଗାଁ ଦେବୀ-ଦେବତା”, “ବନଦେବ”, “ଗ୍ରାମ ରକ୍ଷକ”, “କରମ ଦେବ”, “ସରହୁଲ ଦେବୀ” ପରି ଧାର୍ମିକ ସଂକଳ୍ପଗୁଡିକ ପ୍ରାକୃତିକ ଶକ୍ତି ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ତାଙ୍କ ପୂଜା ମନ୍ଦିରରେ ନୁହେଁ,
ବାଉଳ ଗଛତଳି, ନଦୀକୂଳ, ପାହାଡ଼ ଶିଖର, ମଂଡ଼ୱା ରେ ହୁଏ।

ଆଦିବାସୀ ଗୀତମାନେ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ସମାଜର ହାସ୍ୟ, ଦୁଃଖ, ପ୍ରେମ, ଚାଷ, ଜାତୀୟ ପ୍ରତିରୋଧ ଓ ପୂର୍ବପୁରୁଷର କଥା।

ମାଦଲ, ଢୋଲ, ଟମ୍ବା, ବାଂଶି, ଝାଲରି, ତୁରି।
ତାଙ୍କ ଗୀତରେ ରେଖାଙ୍କନିତ ଶ୍ରେଣୀ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଲୟ ଓ ତାଳ ଅସାମାନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।
ହୋ ନୃତ୍ୟ ସମୁଦାୟ ର ଧ୍ୱନି
କେନ୍ଦୁଝରର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ନୃତ୍ୟ ‘ହୋ’।
ଏଠାରେ ନାଚୁଥିବା ଦଳ ବଳୟ ଗଠନ କରେ।
ପାଦର ତାଳ, ମାଦଲର ଧମ୍କାରି, ଝାଲରିର କିଶୋର ଧ୍ୱନି ଓ ସାମୁଦାୟିକ କଣ୍ଠ ସହିତ ପାହିଲା ବସନ୍ତର ଶାସ୍ତ୍ର ଲେଖାଯାଏ।
କରମ ପର୍ବ ଶ୍ରମର ଦେବତା
କରମ ଦେବତା ହେଉଛନ୍ତି ଫଳନ, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଶ୍ରମ ର ସୁରକ୍ଷକ।
ଏହି ପର୍ବରେ ଗୀତ ଓ ନୃତ୍ୟରେ ପ୍ରାୟତଃ କହାଯାଏ
“ଧାନ ଗହମ ଓ ମାଟି କାମରେ
ମଣିଷର ସୃଷ୍ଟି ଓ ଭାଗ୍ୟ ଲିଖାଯାଏ।”
ସରହୁଲ ଫୁଲ ଓ ଜଙ୍ଗଲର ପର୍ବ
ବାହାରୁ ଖସିଥିବା ଶାଳ ଫୁଲ ପ୍ରକୃତିର ପିଠିକାକୁ ନବୀକରଣ କରିଥାଏ।
ଏହା ହେଉଛି ବସନ୍ତ, ପ୍ରକୃତି ପୁନର୍ଜନ୍ମ, ଚାଷ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରେମ ର ପର୍ବ।
ସାମାଜିକ ଗଠନ ଓ ଯୁବ ମଣ୍ଡପ
ପ୍ରାୟତଃ ଆଦିବାସୀ ଗାଁରେ ଯୁବ ମଣ୍ଡପ ଏକ ଅଲଗା ସଂସ୍ଥା।
ଏଠାରେ ବାଦ୍ୟ ଶିଖା
ସଂଗୀତ
ନୃତ୍ୟ
ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା
ପାହାଡିଆ ଜୀବିକାର ପାଠ
ପିଢ଼ୀରୁ ପିଢ଼ୀକୁ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।

ଆଦିବାସୀ ବିବାହରେ ଧୁଳି ନୁହେଁ, ଗୀତ ଗାଇ ପିତୃ, ପୂର୍ବଜ ଓ ପ୍ରକୃତିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ।
ବିବାହ ଗୀତମାନେ ପରିବାର, ପ୍ରେମ, ସମ୍ମାନ ଓ ଗୋତ୍ର ନୀତିକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଥାଏ।

ଖଣିଜ ଶିଳ୍ପ, ବନ ଖଣ୍ଡ , ରାଜନୀତି ଓ ବଜାର ଅର୍ଥନୀତି ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ଉଲଟାଇଦେଇଛି। ତଥାପି ବହୁ ପ୍ରୟାସ ଚାଲିଛି
ଜନଜାତୀ ଭାଷା ସୁରକ୍ଷା
ପର୍ବ ପୁନର୍ଜୀବନ
ଗୀତ ନୃତ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ
ଯୁବମଣ୍ଡଳୀ ସଂରକ୍ଷଣ
ସଂଘାତ ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ।

ଆଦିବାସୀ ଜନଜାତୀମାନେ ଆମକୁ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ଅଲଗା ପରିଭାଷା ଦିଆନ୍ତି
ମଣିଷ ଯଦି ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଜୋଡିଯାଏ, ତେବେ ସେ ବିକାଶ ପାଏ;
ପ୍ରକୃତିରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ମଣିଷ ନିଜକୁ ହରାଏ ।
ଏହା କେବଳ ଏକ ଜନଜାତୀର ଇତିହାସ ନୁହେଁ,
ଏହା ମାଟିର ଜ୍ଞାନ, ସ୍ମୃତିର ସଂସ୍କୃତି, ଓ ପାହାଡ଼ର ସଭ୍ୟତା।

କମଳ ଲୋଚନ ମହାନ୍ତ ଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ, ମୋବାଇଲ: 70086 90289