ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ: ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਮੂਲ ਸਥਾਨ

ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ, ਜੋ ਕਿ ਰਾਵੀ ਅਤੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਦਿਲ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਖੇਤਰਫਲ ਲਗਭਗ 15,000 ਵਰਗ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਹੈ ਅਤੇ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨਾਲ ਇਹ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਮਾਝੇ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਜ਼ਿਲ੍ਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਬਟਾਲਾ, ਤਰਨ ਤਾਰਨ, ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ, ਕਸੂਰ, ਨਨਕਾਣਾ ਸਾਹਿਬ ਆਦਿ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੇ ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਛੇ ਗੁਰੂਆਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸਥਿਤ ਹੈ ਜੋ ਮਾਝੇ ਦਾ ਤਾਜ ਹੈ।

ਮਾਝਾ ਖੇਤਰ ਨੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਮਹਾਂਭਾਰਤ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਣ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਜਲਿਆਂਵਾਲਾ ਬਾਗ ਹੱਤਿਆਕਾਂਡ ਅਤੇ 1947 ਦੀ ਵੰਡ ਨੇ ਇਸ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਸ਼ਮਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ। ਮਾਝੀ ਬੋਲੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਭਾਸ਼ਾ ਹੈ ਜੋ ਸਟੈਂਡਰਡ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ, ਭੰਗੜਾ ਅਤੇ ਗਿੱਧਾ ਵਰਗੀਆਂ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਸੰਵਾਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲਾਹੌਰ ਅਤੇ ਸਿਆਲਕੋਟ ਇਸ ਖੇਤਰ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ ਜੋ ਵਪਾਰ, ਕ੍ਰਿਕਟ ਅਤੇ ਜੁੱਤਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।