పేరు మార్చుకోవడం మౌలిక హక్కు: చట్టం ఏమంటుంది?

📰 పేరు మార్చుకోవడం మౌలిక హక్కు: చట్టం ఏమంటుంది?

భారతదేశంలో వ్యక్తి తన పేరు మార్చుకోవచ్చా అనే ప్రశ్నకు చట్టపరంగా స్పష్టమైన సమాధానం ఉంది. నిపుణుల ప్రకారం, పేరు మార్చుకోవడం కేవలం వ్యక్తిగత నిర్ణయం మాత్రమే కాకుండా, రాజ్యాంగం ఇచ్చిన మౌలిక హక్కుల్లో భాగమని చెబుతున్నారు.

భారత రాజ్యాంగంలోని Article 21 ప్రకారం ప్రతి వ్యక్తికి జీవన హక్కు మరియు వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ కల్పించబడింది. ఇందులో వ్యక్తి తన గుర్తింపును (Identity) నిర్ణయించుకునే హక్కు కూడా భాగమని కోర్టులు పేర్కొన్నాయి. పేరు అనేది వ్యక్తి గుర్తింపుకు ముఖ్యమైన అంశం కావడంతో, దాన్ని మార్చుకునే స్వేచ్ఛ కూడా వ్యక్తికి ఉంటుంది.

అలాగే Article 19(1)(a) కింద ఉన్న అభివ్యక్తి స్వేచ్ఛ (Freedom of Expression) ప్రకారం, వ్యక్తి తనను తాను ఎలా వ్యక్తపరుచుకోవాలో నిర్ణయించుకోవచ్చు. ఈ క్రమంలో పేరు కూడా వ్యక్తీకరణలో భాగంగా పరిగణించబడుతుంది.

Article 14 ప్రకారం చట్టం ముందు అందరూ సమానులే. కాబట్టి పేరు మార్పు విషయంలో ఎవరిపైనా వివక్ష చూపకూడదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

కొన్ని సందర్భాల్లో Article 25 కింద ఉన్న మత స్వేచ్ఛ కూడా వర్తిస్తుంది. మత మార్పిడి జరిగినప్పుడు వ్యక్తి తన పేరును మార్చుకోవడం చట్టబద్ధమేనని పేర్కొంటున్నారు.

ఇటీవలి కాలంలో పలు హైకోర్టులు కూడా పేరు మార్చుకోవడం వ్యక్తిగత హక్కు అని స్పష్టం చేశాయి. అయితే ఈ హక్కు అపరిమితమైనది కాదని, మోసం చేయడం లేదా చట్టాన్ని తప్పించుకోవడం వంటి ఉద్దేశ్యాలతో పేరు మార్పు చేయరాదని హెచ్చరిస్తున్నారు.

మొత్తం మీద, పేరు మార్చుకోవడం ప్రతి పౌరుడికి ఉన్న హక్కే అయినప్పటికీ, చట్టపరమైన విధానాలను అనుసరించడం అవసరమని న్యాయ నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.