मुंबई जवळच्या बदलापूरमधील स्त्रीबीज तस्करी प्रकरणाने राज्य हादरले ; नाशिक-ठाणेपर्यंत जाळे; महिलांच्या शरीराचा ‘प्रीमियम’ बाजार उघड

मुंबई जवळच्या बदलापूर येथे उघडकीस आलेल्या स्त्रीबीज (ओव्हम) तस्करी प्रकरणाने संपूर्ण महाराष्ट्रात संताप आणि चिंतेचे वातावरण निर्माण केले आहे. सुरुवातीला हा प्रकार स्थानिक पातळीपुरता मर्यादित असल्याचे वाटत होते; मात्र पोलिस तपास जसजसा पुढे सरकला, तसतसे या रॅकेटचे धागेदोरे थेट नाशिक, ठाणे आणि उल्हासनगर पर्यंत पोहोचल्याचे स्पष्ट झाले. त्यामुळे हा प्रकार केवळ एका शहरापुरता मर्यादित नसून राज्यव्यापी स्वरूपाचा असल्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
तपासात समोर आलेल्या माहितीनुसार, महिलांच्या स्त्रीबीजांची विक्री कथित ‘रेट कार्ड’नुसार केली जात होती. महिलांचे सौंदर्य, सामाजिक प्रतिष्ठा, व्यवसाय किंवा प्रसिद्धी यावरून दर ठरवले जात असल्याचा आरोप आहे. विशेषतः मॉडेल्स, अभिनेत्री किंवा नामांकित क्षेत्रातील महिलांच्या स्त्रीबीजांसाठी कोट्यवधी रुपयांची मागणी होत असल्याच्या चर्चेमुळे या प्रकरणाने अधिकच खळबळ उडवली आहे. तथापि, या कथित दरपत्रकाबाबत अधिकृत यंत्रणांकडून अंतिम पुष्टी अद्याप मिळालेली नाही.
प्राथमिक चौकशीत काही परवानाधारक IVF केंद्रांचा गैरवापर झाल्याचा संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. ठाणे आणि उल्हासनगर परिसरातील काही खासगी रुग्णालयांमधून गुप्तपणे स्त्रीबीज काढणे व रोपणाच्या प्रक्रिया पार पडत असल्याचे समोर आले आहे. वैद्यकीय नियम आणि नैतिक मार्गदर्शक तत्त्वांकडे पूर्णपणे दुर्लक्ष करून हा प्रकार सुरू असल्याचा आरोप आहे. वारंवार स्त्रीबीज काढल्यास महिलांच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होऊ शकतात, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. हार्मोनल बिघाड, संसर्ग, मानसिक ताण आणि भविष्यातील मातृत्वावर परिणाम होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.
या प्रकरणात सुमित सोनकांबळे याला मुख्य सूत्रधार मानले जात असून त्याच्यासह सुलक्षणा गाडेकर, अश्विनी चाबूकस्वार, मंजुषा वानखेडे आणि एजंट म्हणून काम करणारी सोनल गरेवाल यांना अटक करण्यात आली आहे. अटक करण्यात आलेल्या काही महिला आरोपींचा वैद्यकीय क्षेत्राशी कोणताही संबंध नसतानाही त्या प्रक्रियेत सहभागी झाल्याची बाब अधिकच धक्कादायक आहे. एका पीडित महिलेच्या शरीरातून तब्बल ३३ वेळा स्त्रीबीज काढल्याचा आरोपही तपासात समोर आला आहे, ज्यामुळे या रॅकेटच्या अमानुष स्वरूपाची कल्पना येते.
प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन राज्य महिला आयोगाच्या अध्यक्षा रुपाली चाकणकर यांनी बदलापूर येथे भेट देत वरिष्ठ पोलीस अधिकाऱ्यांसोबत बैठक घेतली आणि तपास जलदगतीने पूर्ण करण्याचे निर्देश दिले. संबंधित केंद्रांची कागदपत्रे, परवाने आणि आर्थिक व्यवहारांची चौकशी सुरू आहे.
या घटनेमुळे सहाय्यक प्रजनन तंत्रज्ञान (ART) आणि IVF केंद्रांवरील देखरेखीतील त्रुटी समोर आल्या आहेत. आरोग्य विभागाने वेळोवेळी तपासणी केली का, परवान्यांचा गैरवापर किती काळ चालू होता आणि संबंधित अधिकाऱ्यांनी दुर्लक्ष केले का, असे अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत.
महिलांच्या आरोग्याशी आणि सन्मानाशी निगडित असलेल्या या गंभीर प्रकरणाचा संपूर्ण पर्दाफाश होऊन दोषींवर कठोर कारवाई व्हावी, अशी राज्यभरातून मागणी होत आहे. तपास अधिक खोलात जात असून आणखी काही धक्कादायक खुलासे समोर येण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. महिलांच्या शरीराचा बाजार मांडणाऱ्या या रॅकेटचा पूर्णतः अंत होईपर्यंत समाजात निर्माण झालेली अस्वस्थता शांत होणार नाही, हेच या प्रकरणातून स्पष्ट होत आहे.