निसर्ग अभ्यास सहल: एक अविस्मरणीय अनुभव – आयोजन आणि सहभाग

निसर्ग अभ्यास सहल शनिवार, दि. २७ आणि रविवार, दि. २८ डिसेंबर २०२५ रोजी गॅलेक्सी फार्म, पर्तोली, ता. शहापूर, जि. ठाणे येथे यशस्वीरित्या आयोजित करण्यात आली.

हे आयोजन निसर्ग विज्ञान संस्था डोंबिवली आणि वन्यजीव अपराध नियंत्रण ब्युरो (WCCB) च्या स्वयंसेवक श्री. वैभव पद्माकर कुलकर्णी, श्री. दिलीप राहुरकर, सेवा ट्रस्टचे श्री. सौरभ मुळ्ये, सौ. अमृता चुटके आणि उन्मेष इनामदार कला अकादमी यांच्या संयुक्त विद्यमाने यशस्वी झाले.या दोनदिवसीय सहलीत ३२ उत्साही सहभागींनी भाग घेतला, ज्यात मुख्यतः विद्यार्थ्यांचा समावेश होता.
सहलीच्या सुरुवातीला विद्यार्थ्यांनी नैसर्गिक अधिवासाचे अत्यंत सुंदर आणि कलात्मक चित्र काढले.

त्यानंतर तज्ज्ञांनी सर्प ओळखण्याचे बारकावे शिकवले. यात विविध सर्पांच्या वैशिष्ट्यांवर आधारित ओळख, सर्पदंश झाल्यास घ्यावयाची तात्काळ काळजी, प्रथमोपचार (जसे की जखमेची स्वच्छता, शांत राहणे आणि वैद्यकीय मदत घेणे), सर्पदंश टाळण्याचे उपाय (जसे की परिसर स्वच्छ ठेवणे, दार - खिडक्या नीट तपासून बंद करणे, रात्री उजेड टाकणे इ.) याबाबत माहिती दिली.

तसेच, मुंग्यांच्या उपयोजकतेबाबत आणि निसर्गातील महत्त्वाबाबत सविस्तर चर्चा झाली. विशेषतः स्थलांतरित पक्ष्यांच्या वैशिष्ट्यांबद्दल आणि त्यांच्या संरक्षणाबाबत मार्गदर्शन केले गेले, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना जैवविविधतेचे महत्त्व समजले.

वन विभागाला भेट आणि मार्गदर्शन सहलीदरम्यान महाराष्ट्र शासनाच्या वन विभाग – शहापूर, वनपरिक्षेत्र धसाई परिमंडल किन्हवली आणि चिखलगाव नर्सरी येथील भेट घेण्यात आली. येथे मा. श्री. मुंडे दादा यांनी विद्यार्थ्यांना वनस्पतीशास्त्रावर अत्यंत सोप्या आणि प्रेरणादायी भाषण दिले. त्यांनी स्थानिक वनस्पतींच्या उपयोगिता, रोपण तंत्र आणि पर्यावरण संरक्षणाच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकला, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये निसर्गप्रेम वाढले.

प्रात्यक्षिक अनुभव आणि आदिवासी संस्कृतीची ओळख

विद्यार्थ्यांना चार गटांत विभागून चुलीवर स्वयंपाक करण्याचा रोमांचक अनुभव देण्यात आला. यात स्थानिक साहित्य वापरून भाकरी, भाज्या आणि इतर पदार्थ बनवण्याचे प्रात्यक्षिक घेण्यात आले, ज्यामुळे त्यांना ग्रामीण जीवनाची झलक मिळाली.

तसेच, आदिवासी समुदायाच्या तंबू आणि वस्त्यांना प्रत्यक्ष भेट देऊन त्यांचे जीवनशैली, शेती पद्धती, सण - उत्सव आणि निसर्गाशी निगडित परंपरा यांचा अभ्यास केला.

ही प्रत्यक्ष अनुभूती विद्यार्थ्यांसाठी अविस्मरणीय ठरली.दोन दिवस विद्यार्थी पूर्णपणे भ्रमणध्वनीविरहित राहिले, ज्यामुळे त्यांना निसर्गाशी एकरूप होण्याची संधी मिळाली.

त्यांनी खूप आनंद घेतला आणि सहलीतील सर्व अनुभव एकमेकां सोबत उत्साहाने शेअर केले.

सहभागी झालेल्या विद्यार्थ्यांना प्रशस्तिपत्रे देण्यात आली आणि शेवटी परतीच्या प्रवासाला निघाले.

ही सहल निसर्ग संवर्धनाची जागृती करणारी आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासाला चालना देणारी ठरली.

या व्हिडिओमध्ये निवेदिका सौ . लीना विजय कुलकर्णी निसर्ग विज्ञान संस्था , डोंबिवली

धन्यवाद !

https://youtu.be/JJEP2qtl9Sg?si=KuVap04nkk9J8osL

https://youtu.be/gfeoZpDw_Sc?si=_O0ybUdkyt5OsOpx

https://youtu.be/lRW9byT8FE4?si=SMpQWIq3xz0BISu5

https://youtu.be/J75qOHFD5eI?si=s9_PFekhLXYBb1BH

https://youtu.be/CkwIUqUSg4o?si=k_zC2NfNOHDQQtGB

https://youtu.be/-INS0DYeST8?si=lzOi5hT3tLoAyJWt

https://youtu.be/SCGQCxyA8eY?si=ZQGbso44KrNgQalx